Welkom

Mijn naam is Tjeu. Een ontelbare woordenstroom heb ik in mijn leven al gedeeld. Met vrienden, lezers, leerlingen, collega's en onbekenden. Vol liefde, emotie, soms met woede, dan weer met grote dankbaarheid. In boeken, op schoolborden, in trendy magazines, tijdschriften en nu online. Voor mij, voor jou.



Posts tonen met het label onderwijs. Alle posts tonen
Posts tonen met het label onderwijs. Alle posts tonen

zondag 19 juni 2011

Dromen moet

De zon en het lichte briesje spelen ‘wie is het zachtst?’ als ik het bos uitloop, de heuvel af. In het glooiende landschap ligt als een markant baken de leer- en leefgemeenschap ‘De Lefhebberij’. Je kunt het niet missen, je wilt het niet missen. Aan de deur begroet verbindend leider Hems elke docent en leerling persoonlijk. Boven de deur staat groot ‘Welkom’, geflankeerd door een zevenbladige bloem waarvan de onderscheidende kleur van elk blad staat voor een van de intelligenties van Gardner.
Op de trappen voor de leerunits, ontworpen door Marc en Nicole Maurer, ontvangt Joyce een eerste tweet. Ze glimlacht: haar vriendin in Haarlem kondigt aan een tweede, aftands mobieltje naar háár school mee te nemen voor het geval ze betrapt wordt op het gebruik van de iPhone tijdens de les en de docent weer gestrest zal eisen dat zij ‘dat ding’ onmiddellijk moet inleveren. #LOL twittert Joyce terug. Ze checkt of ze de aantekeningen bij zich heeft van het vorige kennisuur geschiedenis waarin zij haar iPhone heeft gebruikt om via iTunes U een college aan de Oxford University over de val van het Romeinse Rijk te downloaden.
In de Mix & Koppelunit schrijven leerlingen uit diverse lagen op de wand allerlei leervragen op. Daarna bepalen ze met wie en hoe ze tot aan de eerste pauze aan een van die leervragen zullen werken. Als ik naar de unit Taal loop, zie ik in de gang aan de wand de enige ‘regel’ die deze leer- en leefomgeving kent: ‘Zorg goed voor jezelf, de ander en je omgeving’.  
Bij ‘Taal’ is het een al bedrijvigheid. Er vinden videoconferences plaats met leerlingen uit China en India. Docent Daniëlle stimuleert op een andere plek leerlingen een mindscape te maken over werkwoordspelling. Eerder die week heeft ze met een aantal leerlingen de officiële, geplastificeerde posters over werkwoordspelling verbrand, omdat die toch niet werkten. Daniël biedt leerlingen liever op een andere wijze de noodzakelijke structuur aan, die ze op deze leeftijd zo hard nodig hebben. Steeds komen dezelfde zes stappen terug: welke afspraak maken we met elkaar over deze leervraag? (geformuleerd door de leerlingen op basis van oude en nieuwe kennis), wat is bij dit onderwerp het Anker? (ook aan een onderwerp als werkwoordspelling kun je iets persoonlijks koppelen), waarom heb ik dit nodig (betekenisvol), welke woordenlijst kan ik bij deze leervraag maken?, kan ik het ook tekenen? (zeker als het moeilijk voor me is) en hoe kan ik het oefenen? (vanuit verschillende invalshoeken).
In een andere deel van de unit legt Remy, die zo goed in tekstverklaring is, aan medeleerlingen en de docent uit hoe hij steeds de belangrijkste hoofdzaken uit een tekst haalt. Tot slot volgt een behoorlijke groep leerlingen zelfstandig de BBC-cursus ‘All you need to start learning… French’. Twee vliegen in één klap. Ze willen vooral niet gestoord worden. Op het prikbord lees ik dat morgen op deze plek ook Vlaamse en Duitse storytellers zullen zijn. Olga Aussems en Kim Ravers en twee leerlingen zullen er visuele notulen van maken.
In de Science Unit leren op dat moment leerlingen bij de module Optische illusie veel over de werking van het oog, over de koppeling van het oog en de hersenen en Kunst & Optische Illusie (Escher & Optical Art).
In de Emo Unit proberen leerlingen via een relatiecirkel te bedenken welke invloed het stoere maar gevaarlijke pauzespelletje ‘dissen’ op de groepssfeer heeft. Een deel van de kostbare tijd wordt besteed aan Gelukskunde. Aan het einde van het emo-uur stopt elke leerling een papiertje met zijn naam in een ballon. De ballonnen worden opgeblazen en de ruimte ingeslagen. Er wordt afgesproken dat je binnen een week contact opneemt met de persoon van wie de naam in de ballon zit die je vangt. Samen ga je dan uitzoeken hoe je iets in de omgeving van de school kunt verbeteren.
Als ik op weg ben naar de Netwerk Unit, zie ik heel even hoe in de Wiskunde Unit een groepje voor het smartboard een les van de KhanAcademy aan het volgen is. Helaas is de Netwerk Unit nog leeg. Een schema naast de deur verklapt dat de eerste tutoren uit het lokale bedrijfsleven pas wat later die middag met de leerlingen aan de slag gaan. Tot mijn verrassing lees ik dat in diezelfde ruimte op vrijdagmiddag een sessie ‘Talentopstellingen’ van Brenda Vos voor nieuwe mentoren zal plaatsvinden. In de Scool Cinema naast deze unit zie ik hoe leerlingen uitzoeken welke You Tube-filmpjes ondersteunend kunnen zijn bij het Biologie-thema 'Ademhaling'.
Ik hoor opeens muziek van een bekend duo en…. schrik wakker. Het is mijn wekkerradio en dus zijn het Giel Beelen en Speelman & Speelman, die me uit mijn droom hebben gehaald. Een droom vol met kostbare indrukken, zeer recent vlak na elkaar opgedaan tijdens één Inspiratieavond in Geleen en één Inspiratiedag in Maarn. Als al die enthousiaste mensen die erbij waren nu eens samen een hele nieuwe vorm van onderwijs zouden bedenken, mijmer ik. Voordat ik het besef, doezel ik weer in en droom ik veilig verder. Of komen dromen altijd ooit uit? Zelfs in de complexe onderwijswereld?

zaterdag 22 januari 2011

Durf te vragen

Eindhoven was gistermiddag even voor mij een ander soort lichtstad. Jarenlang overbrugde ik wekelijks de afstand Gulpen - 040 louter voor voetbaldoeleinden. Als scout van PSV, wedstrijdanalist voor Guus Hiddink en beroepsmatige bezoeker van PSV-duels en interlands. Het was de periode waarin het licht vooral gebundeld naar me scheen vanuit hoge lichtmasten in het stadion en op de trainingsvelden van De Herdgang. Het was de tijd dat PSV aan de hand van diezelfde Hiddink en Kees Ploegsma wel nog de Nr. 1 van Europa kon worden.

Op zaterdag 22 januari liet ik datzelfde imposante stadion symbolisch en fysiek links liggen om 2.8 tomtom-kilometers verder uit te stappen bij Seats2Meet in Strijp-S. Dat is het stadsdeel in Eindhoven waar steeds meer creatieve ondernemingen en mensen alle ruimte krijgen om zich te vestigen en te ontplooien. In twee korte filmpjes is dat mooi te zien:



In die inspirerende ruimtes van S2M hadden zich zaterdag nog tientallen andere bezoekers uit heel het land zich gemeld voor een Durftevragen-sessie. Het concept is even eenvoudig als subliem. De doelstelling van de bedenkers: elkaar helpen om dat te laten lukken wat jij wilt dat lukt. Dat kan dagelijks door op Twitter je brandende vraag te koppelen aan de hashtag #durftevragen. Grote kans dat je dan binnen een paar minuten zelfs op de meest specifieke vraag van enkele van de vele tienduizenden #durftevraag-volgers een oplossing krijgt aangereikt. 

Tijdens zo'n livesessie als zaterdag in Eindhoven heb je diverse mogelijkheden om je ei te leggen. Je kunt vragen op grote posters schrijven en bezoekers die je verder willen helpen, plakken er dan een lichtgroen durftevragen-plakker of het bekende gele post-itje bij met suggesties of contactgegevens. (Ik leer meteen iets handigs van mijn buurvrouw: als je wilt dat zo'n post-it niet gaat krullen, moet je het van de zijkant afscheuren...) Veel indringender zijn vervolgens de sessies waarbij je met 10 mensen in een kleine ruimte elkaar verder helpt. De werkvorm: 1 persoon formuleert zo precies en concreet mogelijk een vraag en mag daarna niets meer zeggen om niet in een 'ja,maar...'-sfeer terecht te komen. Vervolgens wordt die vraag op een grote poster geschreven. De andere aanwezigen plakken na een korte toelichting allemaal tips op diezelfde plakkertjes onder de vraag. De vragensteller neemt die poster met al die tips naar huis en kan dan selecteren wat voor hem of haar bruikbaar is om volgende stappen te zetten.

Je wilt niet weten wat die formule aan creatieve energie losmaakt. In nog geen tien minuten tijd kun je zo mensen fantastisch verder helpen hun dromen te realiseren. Bijvoorbeeld in mijn groep Elma Roelvink, die haar opmerkelijk project over de eetbare stad graag wil uitspreiden over andere steden (http://www.plukdestad.nl/). Of Yoeke Nagel, die wat meer workshops over 'Damestasjeslezen' en 'Magische teksten schrijven voor groepen' wil geven. Yoekes droom is niet zo mijn ding, maar ik vind het deze middag toch heerlijk om haar op basis van mijn eigen journalistieke ervaring verder te kunnen helpen.

Dat geldt ook voor Sietse Sterrenburg, die drama een dominantere plek in het voortgezet onderwijs wil geven. Dan gebeurt iets bijzonders. Een van de eerste tips die Sietse krijgt: 'Er komt deze week Slimmerkunde op de markt, ontwikkeld op een bijzondere school in Limburg. Neem eens contact met die mensen op. Kijk maar op Slimmerkunde.nl' Voor de goede orde: die tip krijgt Sietse niet van mij, maar van een ander groepslid. Als ik me dan voorstel als de bedenker van Slimmerkunde en dat ik hem graag in de pauze al wil bijpraten, is iedereen er nog eens van overtuigd: 'toeval bestaat niet.' 

Twee minuten later geeft iemand Sietse het advies om eens contact op te nemen met de makers van de populaire tv-jeugdserie SpangaS, dat zich op een school afspeelt. Meteen schakel ik zelf ook: Slimmerkunde en Gelukskunde als vakken op de school van de SpangaS-helden, zou dat niks zijn? 15 seconden later krijg ik al een telefoonnummer van een contactpersoon aangereikt. Nu begrijp ik waarom landelijke Durftevragen-sessies vaak al weken vooraf volgeboekt zijn.

Na de pauze neem ik met veel plezier deel aan een workshop 'Social media voor gevorderden' van een stuiterende maar heel inspirerende Sanne Roemen. Ik maak ook opnieuw kennis met het fenomeen van waardebepaling achteraf. Maar daarover en nog veel meer over de idealen en werkwijze van het 'Durftevragen'-team is alles te lezen op de vernieuwde site http://durftevragen.com/ en te zien in dit filmpje uit het NOS-journaal:
 

Als ik tegen zessen de parkeerplaats van Strijp-2 verlaat, bedenk ik me twee dingen. Ooit kwam ik naar Eindhoven om jonge talenten te zien groeien. Nu om volwassen mensen te ontmoeten die ook mij laten groeien en van waarden uitgaan waar ik een heel goed gevoel bij heb. En... ik moet snel nadenken over hoe de perfecte durftevragen-werkvorm een plek in het Nederlandse onderwijs kan krijgen. Sessies met leerlingen, met leerlingen en docenten, met leerlingen en ouders, met leerlingen en ondernemers, etc. De eerste afspraken zijn inmiddels gemaakt! Dat wordt na de komende overvolle Slimmerkunde-presentatie-week alweer koffiedrinken met nieuwe leuke mensen!

Een mooie fotoserie van de Durftevragen-sessie, gemaakt door Léontine van Geffen-Lamers
Nog een nagekomen bijzondere vraag tijdens deze Durftevragensessie. Reageer a.u.b. naar Joost.

zondag 31 oktober 2010

Omgeving

Op het matje geroepen worden. Als je innovatief bent, gebeurt dat je nogal wat keren in het leven, zeker als je overtuigd bent dat jouw nieuwe actie past binnen het kader: 'voor zinvolle dingen bied ik liever achteraf mijn excuses aan dan dat ik vooraf om toestemming vraag.' Dus niet wachten op het voorspelbare bureaucratische proces binnen een organisatie, maar gewoon doen als je zeker weet dat jouw plan van toegevoegde waarde is.
Door dat eigen(zinnige) kader heb ik al heel wat in mijn leven teweeggebracht. Vaak waren mensen daar blij mee, soms werden ze kwaad, voelden ze zich in hierarchie gepasseerd of was ik een bedreiging. Voor mij is dat zelden een reden geweest om niet door te zetten. Bijvoorbeeld als ik vond dat we bij een brainstormronde een inspirerende omgeving moesten opzoeken. Voor mij is dat vaak een basisvoorwaarde, al vonden mijn 'bazen' dat vaak onnodig geldverspilling, zeker als ze achteraf alleen de rekening zagen.... Met excuses natuurlijk dat ik hen niet tijdig had ingelicht over die mooie bijeenkomst.
De afgelopen week werd ik alweer een keer bevestigd in die aanpak. Zo beleefde ik met brugklassers van diverse scholen een prachtige ochtend in het Glaspaleis in Heerlen, waar de omgeving, een iPad en een laptop voldoende hulpmidelen waren om deze leerlingen, van praktijkonderwijs tot tweetalig vwo (!),  te laten nadenken over onderwijs. Twee dagen later herhaalde ik dat met een aantal creatieve docenten in de inspirerende omgeving van C-mill in Heerlen en ook die meeting leverde pure winst op.

Een keer per maand kom ik met Egid en Leo bij elkaar, twee vrienden met wie ik dan steeds op een andere locatie ideeën en ervaringen uitwissel. Deze keer was Egid aan de beurt en hij bracht ons naar een stadspark in volle herfstkleuren midden in Aken met een restaurant boven in de top van een toren dat stiekem ronddraait en je zo op een aparte manier laat genieten van het immense uitzicht op de Euregio. Meer is dus niet nodig voor twee perfecte inspiratie-uurtjes, die ook voor deze blog en dus voor de lezer enkele bijzondere links heeft opgeleverd. Laat je verrassen door deze juweeltjes:

Zo zou onderwijs moeten zijn
Mankind is No Island
De dirigent (met dank aan Ruud)
Leiderschap en ethiek

Zo, nu moet ik snel stoppen, want Annet is jarig. Dus snel de kamer omtoveren in een intieme danszaaltje en samen schuifelen op Arno Adams Kus mich dan, onze gekoesterde variatie op 'Lang zal ze leven'.

woensdag 20 oktober 2010

Wijsheden

In de linker binnenzak van mijn colbert, dicht bij mijn hart, is altijd plek voor een fraai vormgegeven notitieboekje van Moleskine. Een cadeautje van Brainstudio, ooit dankbaar in ontvangst genomen bij een cursus Leer als een speer. Daarin schrijf ik uitsluitend mooie citaten & inspirerende ideeën of uitdagingen.

Gisteren zat ik in Den Bosch met het team van Slimmerkunde bij elkaar, dat het onderwijs wil versterken (prachtige woordkeuze van Fanny Koerts als alternatief voor vernieuwen/veranderen) als het gaat om de digitale vaardigheden van leerlingen. Een bijzondere club mensen, die als levensfilosofie hebben dat je kennis vooral moet delen. Daarom sla ik voor de eerste keer voor een wat groter publiek dat boekje open en maak u deelgenoot van een aantal genoteerde brein- en zielbrekers:

* Als het leven een schilderij was en jij was de schilder, wat zou jij schilderen?'
* Waarvoor zou je kiezen: een kort, krachtig leven waarin je iets voor de mensheid achterlaat of een lang leven waarna je niets achterlaat?
* Je zult snel de ladder opgaan, dan over de muur kijken en tot de conclusie komen dat het uitzicht je niet bevalt.. (metafoor voor te snelle, niet goed doordachte veranderingen)
* Geluk is de ervaring van vreugde, tevredenheid en welzijn, gekoppeld aan het gevoel dat het leven goed is en de moeite waard.
* Werken aan je geluk is de best betaalde baan die je ooit zult krijgen.
* Het echte geheim is dat je altijd kunt kiezen hoe je de werkelijkheid ziet, ervaart en interpreteert. Dat bepaalt of je geluk en rust zult vinden.
* Ze kunnen alles van je afnemen, behalve wat je denkt.

En nog eentje dan:
* Iemand ging op zoek naar de ideale vrouw en vond die ook. Een probleem: die vrouw bleek op zoek naar de ideale man en wees hem af... Oftewel: streven naar perfectionisme heeft geen zin.

Het wordt tijd dat ik mijn boekje zelf ook eens wat vaker weer vanaf het begin doorlees...